మల్లికార్జున
▶ వీడియో
వీడియో త్వరలో వస్తోంది. YouTube
కథ (శాస్త్రం, సంప్రదాయం ప్రకారం)
శివపురాణంలోని కోటిరుద్ర సంహిత ప్రకారం, తారకాసురుని సంహరించి తిరిగి వచ్చిన కుమారస్వామి (కార్తికేయుడు) గణేశుని వివాహ వార్త విని, నొచ్చుకుని క్రౌంచ పర్వతానికి వెళ్ళిపోయాడు. కుమారుని బుజ్జగించడానికి శివపార్వతులు స్వయంగా అక్కడికి వచ్చి, జ్యోతి రూపంలో అక్కడే నిలిచిపోయారు — ఆ జ్యోతే మల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రతి అమావాస్యకు శివుడు, ప్రతి పౌర్ణమికి పార్వతి ఇక్కడికి వస్తారని సంప్రదాయం.
చరిత్ర, విశేషాలు
శ్రీశైలం ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నంద్యాల జిల్లాలో, నల్లమల కొండలలో అత్యంత ఉత్తర భాగంలో, సముద్ర మట్టానికి 1500 అడుగులకు పైగా ఎత్తులో ఉంది. భారత ప్రభుత్వం ప్రకారం ఇది పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి, 52 శక్తిపీఠాలలో ఒకటి; రెండూ ఒకే ప్రాంగణంలో ఉండటం దేశంలోనే దీనిని ప్రత్యేకంగా నిలుపుతుంది. నేటి ఆలయం 14వ శతాబ్దంలో నిర్మితమైంది; దాని గోడలపై ఏనుగులు, వేట దృశ్యాలు, శివుని అనేక రూపాల శిల్పాలు ఉన్నాయి. 1677లో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ ఇక్కడికి వచ్చి మల్లికార్జున ఆలయంలో ప్రార్థన చేశారు; వారి జ్ఞాపకార్థం ఇక్కడ శ్రీ శివాజీ స్ఫూర్తి కేంద్రం ఉంది.
ఉత్సవాలు, పూజ
మహాశివరాత్రి · కార్తీక మాసం
దర్శనం, ప్రయాణం
- ఎలా చేరుకోవాలి
- శ్రీశైలం బస్ స్టాండ్ ఆలయానికి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోడ్డు మార్గంలో నంద్యాల 158 కి.మీ., కర్నూలు 180 కి.మీ., హైదరాబాద్ 210 కి.మీ.
- సమీప రైల్వే స్టేషన్
- మార్కాపురం రైల్వే స్టేషన్ (85 కి.మీ.)
- సమీప విమానాశ్రయం
- కర్నూలు విమానాశ్రయం (180 కి.మీ.)
- అధికారిక వెబ్సైట్
- https://www.srisailadevasthanam.org
సమాచారం తనిఖీ చేసిన తేదీ: 2026-11-11
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగం ఎక్కడ ఉంది?
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నంద్యాల జిల్లా శ్రీశైలంలో, నల్లమల కొండలపై.
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో దీని స్థానం ఏమిటి?
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రంలో రెండవది — "శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్", సోమనాథ్ తర్వాతే.
ఇక్కడ శక్తిపీఠం కూడా ఉందా?
అవును. ఇక్కడ దేవి భ్రమరాంబగా పూజలందుకుంటారు; భారత ప్రభుత్వం ప్రకారం జ్యోతిర్లింగం, శక్తిపీఠం ఒకే ప్రాంగణంలో ఉండటం దీని ప్రత్యేకత.
శ్రీశైలం ఎలా చేరుకోవాలి?
సమీప రైల్వే స్టేషన్ మార్కాపురం (85 కి.మీ.), సమీప విమానాశ్రయం కర్నూలు (180 కి.మీ.). హైదరాబాద్ నుండి రోడ్డు మార్గం సుమారు 210 కి.మీ.
శివాజీ మహారాజ్కు శ్రీశైలంతో ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?
1677లో శివాజీ మహారాజ్ ఇక్కడికి వచ్చి ఆలయంలో ప్రార్థన చేశారు. వారి జ్ఞాపకార్థం ఇక్కడ శ్రీ శివాజీ స్ఫూర్తి కేంద్రం ఉంది.
ఆధారాలు
- PIB, Government of India (14 Oct 2025)
- PIB: PM's address at Kurnool (16 Oct 2025)
- PMIndia: Glimpses of PM's visit to Andhra Pradesh (16 Oct 2025)
- Utsav (Ministry of Tourism, Govt. of India): Srisailam Temple
- Nandyal District (Govt. of Andhra Pradesh): Temple Tourism
- Britannica: Andhra Pradesh
- शिव पुराण, कोटिरुद्र संहिता, अध्याय 15 — गीता प्रेस, गोरखपुर
తీర్థ్ భారత్ అధికారిక ఆలయ ట్రస్టులు, ప్రభుత్వ ఆధారాలు, గుర్తింపు పొందిన గ్రంథ ప్రచురణల నుండి మాత్రమే సమాచారం తీసుకుంటుంది. ప్రయాణానికి ముందు దర్శన సమయాలను ఆలయ అధికారిక సమాచారంలో తప్పక చూడండి.