ਸੋਮਨਾਥ
🎧 ਵੀਡੀਓ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ — ⚙ ਸੈਟਿੰਗਾਂ → ਆਡੀਓ ਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲੋ (12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ)।
ਕਥਾ (ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ)
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਪ ਨਾਲ ਚੰਦਰਦੇਵ ਦਾ ਤੇਜ ਘਟਣ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਸੋਮ ਯਾਨੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਸੋਮਨਾਥ ਅਖਵਾਇਆ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਜਨਵਰੀ 1026 ਵਿੱਚ ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਕੁਮਾਰਪਾਲ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਉੱਧਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਅਤੇ 11 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਦਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਹਾਮੇਰੂ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਪੂਜਾ
ਕੱਤਕ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਮੇਲਾ
ਸਰੋਤ
- Shree Somnath Trust (official)
- PIB, Government of India: Somnath — 75 years (May 2026)
- Incredible India (Govt. of India): Around India in 12 Jyotirlingas
- शिव पुराण, कोटिरुद्र संहिता — गीता प्रेस, गोरखपुर
ਤੀਰਥ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗ੍ਰੰਥ-ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਤੱਥ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਦਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਚੋ।